moederen (tegen het moederschap)

Net te laat voor moederdag (maar goed, we moederen elke dag) serveer ik u graag een lofzang op het moederen en iedereen die moedert en wens ik het moederschap met liefde naar de maan.

Moederen tegen het moederschap ❤ hierzo:

Immer op de schouders van reuzen, dit leesvoer wordt u zeer warm aangeraden:

Adrienne Rich “Of woman born: on the experience and institution of motherhood”

Patricia Hill Collins over motherwork in o.a.: “Black feminist thought”

Sarah Ruddicks monumentale “Maternal thinking”

Anja Meulenbelts brief over andermans kinderen

“Mothering against the world”, geweldige talk van Sophie Lewis

“Mothering and work and mothering as work”, boeiend LSE-panel

met professor in de geschiedenis Sarah Knott, van wie je “Mother: and unconvential history” wil lezen

professor in de mediastudies Shana Orgad die “Heading home” schreef

en Jess Brammar, journalist en hoofdredacteur van onder andere HuffpostUK die dit ontroerende stuk schreef over moeder worden in covid-tijden.

“Who cares”: sterk stuk van Sarah Jaffe over hoe covid de zorgcrisis in de verf zet (U.S. context)

“Motherwork and intensive caring in Pandemic times”: blogpost van Chia Longman, hoofd Master Gender & Diversiteit

Interview met Anaïs Van Ertvelde over disability en de illusie van onafhankelijkheid voor Zwijgen is geen optie.

Transcript van het filmpje:

Dag allemaal en een hele mooie moederdag gewenst aan iedereen die moedert.

We  zitten aan aan het einde van deze bitterzoete dag waarop het hele

uiteenlopende gamma aan gevoelens naar boven komt over onze moeders en

het moederen en het moederschap: liefde, tederheid, verdriet,.

rouw, een diep diep verlangen, uitputting, dankbaarheid, woede,

eenzaamheid, geborgenheid.

Vandaag hebben kleuters pastakunstwerken geknutseld,

pakten marketeers uit met wellnesspakketten,

zijn er in heel veel huizen evenveel zorgen als anders om onbetaalde rekeningen of

de schimmel die in de muur zit

en maken mensen zich in huizen waar geen enkel tekort is zorgen dat ze als moeders

vreselijk tekortschieten.

Speciaal voor iedereen die moedert,  wens ik, speciaal

voor uwe moederkesdag, het moederschap naar de maan.

Ik besef dat dat nogal een uitspraak is, hier in het Walhalla van de mama-sphere,

mommy Instagram, de sociale media hubs waar we elkaar zoeken,meer dan

ooit in het voorbij jaar.

Er is denk ik geen beter jaar om het

moederschap door elkaar te schudden. En ik wil dat dus met u doen.

Het achtergrondgeluid wordt vandaag verzorgd door ons kinderen, de

Smurfen in een samenwerking met mijn oude, bejaarde laptop.

Die loopt te ratelen, omdat hij het volledig gehad heeft met deze

pandemie en ik steun zijn protest volledig, dus ik ga die gewoon laten doen.

We streven hier naar on-perfectie.

Dat belangrijke onderscheid tussen moederen en moederschap

is voor ons opgeschreven door Adrienne Rich in haar belangrijke boek uit de 

tweede feministische golf ” Of woman born”, maar zij beschrijft daar iets

dat ontzettend veel mensen ook al wel gewoon aan den lijve ervaren: dat er een

groot verschil is tussen de moedersschapsidealen en wat we er in dagelijks leven van

bakken.

We zien moederschap vaak als iets heel persoonlijks.

Zo wordt het ook vaak afgebeeld, als een binnenhuisgegeven ook, een

heel intieme aangelegenheid,

die behoort tot uw privéleven. Het wordt vandaag ook meer dan ook nooit voorgesteld

als een soort lifestyle choice, die je kan maken of die je niet kan maken. En als

jullie dan maakt dan kan je die kinderen ook op je heel eigen manier grootbrengen.Het is ook

niet de bedoeling dat anderen zich daar teveel mee moeien. Het is ook je eigen verantwoordelijkheid 

wat je met die kinderen doet. Dus ja, het is een soort lifestyle gebeuren,

quasi. Het lijkt heel ver te staan van alles wat politiek is of economie is.

Maar wat we elkaar vertellen over moederschap en wat niet,

en wat we 

verbeelden en hoe we dat als het ware performen, met welke taalspelletjes, welke

tradities  we volgen of welke we proberen weg te duwen,

al datgene dat tot de canon behoort van “herkenbare ervaringen” en vandaag zou je

misschien zeggen dat die canon is: Moe, moe, moe. Druk druk druk. Schuldig, schuldig, schuldig. Ze zijn het waard, ze zijn het waard, 

ze zijn het waard. Dat zegt heel veel over de tijd waarin wij moederen.

Vandaag de dag staat die hypergeïndividualiseerde work-life-balance

centraal voor ontzettend veel moeders.

Want moederschap wordt beschouwd als iets dat heel sterk van uit

onszelf komt, of het nu die moederliefde is, of ons moedergevoel

of ons vadergevoel, maar

we plukken dat niet uit de lucht.

Zelfs dat moedergevoel plukken wij niet uit de lucht of uit ons hart.

Dat zegt heel veel over de context waarin wij zitten. Heel veel van wat

wij vandaag beschouwen als ouderschap en in het Engels maken ze er

zelfs een werkwoord van: “parenting”, zijn heel veel taken of gevoelens die

doorheen tijd of doorheen.

ruimtes waarin mensen kinderen hebben grootgebracht, helemaal niet zo specifiek bij

ouderschap hebben gehoord. Moederschap is,

nog meer dan vaderschap of ouderschap, geen individuele rol in

de samenleving die je zomaar op je eentje een beetje invult. Dat is

niet ideologisch neutraal.

Dat is een instituut, dat symbolisch, sociaal, religieus geproduceerd wordt,

dat wij van jongs af aan aangeleerd krijgen, via gegenderde culturele

scripts. Denk maar aan boekjes of speelgoed of beeldvorming naar kindjes toe

Vandaag wordt er meer aandacht aan besteed om die zaken enigszins te de-genderen, maar

moeders toe.

toch. Dat wordt heel veel sterkte geënt naar meisjes toe, naar

Dat is een rol waarin de geschiedenis behoorlijk wat over gestruggled is.

Moederschap is ingebed in een culturele,

economische, wettelijke systemen en bepaalt die ook mee.  

Moederschap en hoe dat we naar vormgeven of invullen is een zaak van nationaal belang en is voor heel veel

mensen ook een poort richting burgerschap.  Dat staat ook centraal in

hoe we bijvoorbeeld.

de privé en publieke ruimte invullen.

Iedereen die al met een baby die honger heeft

en een nieuwe luier nodig heeft door een stad gemanoeuvreerd heeft, weet dat de publieke ruimte

zeer weinig ingericht is op kleine kinderen, die honger hebben en nieuwe

luiers nodig hebben. Moederschap is historisch een belangrijk pilaar in het

kerngezin waar onze samenleving op gebouwd is en staat daar centraal in.

We hebben dat  door Covid meer dan ooit gezien. Wij worden gezien als

mensen die vanuit de unit van een kerngezin de wereld in gaan. We zijn

in Covid volgens het kerngezin georganiseerd.

Men heeft ergens blijkbaar fantasie dat mensen nog altijd

-alsof

het ooit ook écht het geval geweest is- fundamenteel in bubbels 

van vier leven, met een mama en papa en twee kindjes. Er zijn ontzettend veel mensen

die een andere samenlevingsverbanden leven. Er zijn ontzettend veel mensen die

alleen leven, maar dat biologisch gegronde kerngezin

was de norm voor alle coronamaatregelen. We waren tot elkaar

veroordeeld. Je was veroordeeld tot je huishouden om te bewegen

En dat is de unit waarin wij bestaan en binnen dat kerngezin,

dat vooral belangrijk is

omdat van daaruit mensen het “productieve werk” gaan doen buitenshuis.

Wat is er daarin heel belangrijk: iemand die de zorgrol opneemt en

dat is traditioneel de moeder.

die het “onproductieve werk” doet dat alle productieve werk mogelijk maakt.

Dus dat moederschap.

als instituut heeft een belang dat het persoonlijke ver overstijgt.

Wat is moederen dan? Laat ons zeggen: moederschap is de context waar tegen wij moederen en dat is

ook wat het interessant maakt want in dat moederen 

zit ook het verzet of kan het verzet zitten, of de verbeelding 

en alle mogelijke manieren waarop we kunnen moederen tegen die norm in. Moederen, dat zijn de

praktijken, dat is wat we dagelijks doen en dat beantwoordt al dan niet wat het instituut voorschrijft. Moederen is niet

zelfde als biologisch een kind produceren. Het is ook niet perse zo natuurlijk. 

Eén van die taken kan zeker de bloederige, lichamelijke business zijn

van een kind met uw lichaam te maken en te baren, maar dat staat er

zeker niet

centraal in. Moederen is de arbeid van kinderen in leven houden en

koesteren en proberen bij te dragen aan hun emotionele en

intellectuele groei en hen helpen een weg te zoeken in e sociale groepen. Dat gaat

dus verder dan eten geven en aankleden. Dat is een rol die dat behoorlijk

overstijgt.

Dat is ook echt een arbeid. Iedereen die soms al eens uit voor een kleine zorgt, weet hoeveel tijd datkan

kosten en hoe dat  fysiek en mentaal echt serieus werken is. Maar

die arbeid en hoe dat invullen is zeker niet universeel en

kan behoorlijk verschillen naargelang de tijd en de ruimte ook naargelang wie je

bent.

Een van de belangrijkste interventies hierrond is bijvoorbeeld het werk van

Patricia Hill Collins, dat onderlijnt dat  in de zwarte gemeenschap  in de

diaspora

“othermothers” heel belangrijk zijn. Dat zijn tantes en zussen of buurvrouwen  of

grootmoeders die informeel voor kinderen van moeders zorgde die gingen

werken en zo echt bijdroegen aan het voortleven en het overleven

van een gemeenschap.

Op heel veel plekken in de wereld is “alloparenting”, het helpen grootbrengen van een kind dat niet

biologisch het jouwe is, een zeer normale taak die hoort dat tot wat  er moet

gedaan worden om gemeenschap te laten groeien en bloeien.Dus ons beeld van het

ouderschap en hoe we ons dat verbeelden dat zo genaturaliseerd is, 

dat idee dat in de 20e eeuw zo mainstream geworden is; de moeder als

primaire zorgfiguur, als primaire hechtingsfiguur,

bij wie de eindverantwoordelijkheid ligt van de hechting en de zorg voor

een kind, veel meer dan bij papa’s, hoewel dat we vaders daarbij proberen

te betrekken,

is dat voor hen zeker niet zo makkelijk

om die rol mee op te nemen en lijkt het voor hen ook veel meer optioneel.

Dat is een gegeven, hoe natuurlijk dat we dat ook mogen

proberen voor te stellen, 

dat zeer gelinkt is tijd en ruimte en waar we ons behoorlijk wat

vragen bij mogen stellen. Er is absoluut en ik wil dat benadrukken:

er is niks mis met genieten van je moederrol, met genieten van het moederen,

met daar een groot deel van je identiteit aan te verbinden.

Daar is absoluut niks mis mee, maar ik denk wel dat het heel

belangrijk is om moederen breder te willen zien.

Moederen kan biologisch zijn, bijvoorbeeld draagmoeders doen de biologische arbeid van het moederen 

en de andere arbeid van het moederen wordt dan verdergezet 

door wensouders. Adoptieouders moederen, buurvrouw.

kunnen moederen over  buurkinderen. Er zijn mensen die  moederen

hun naasten, .

die hun kinderen niet zijn. Dat hoeft zeker niet gezien worden als alleen dat

intergenerationele gebeuren.

Dat hoeft niet perse gegenderd te worden zoals we dat vandaag genderen, maar ik denk wel dat het belangrijk is om 

te zien dat dat het vandaag de dag heel sterk op ons ligt als een heel 

gegenderde norm waartegen we ons kunnen verzetten. Dus ik denk dat we moederen

breder kunnen bezien. Het wordt zo vaak uitgedrukt of bekeken in een

soort van sentimentele identiteiten, 

en ideologieën, als iets dat niet cool is en niet interessant is maar flauw is en ook een beetje vies zelfs, het hele lichamelijk gedoe van het moederen,

maar ik denk dat het belangrijk is dat moeder gaan zien.

als een plek van verzet en creativiteit. En er zijn ontzettend veel boeiende

activisten

die dat al doen. Er zijn ontzettend veel interessante Black feminists en queer feminists 

die daar ontzettend veel in gevonden hebben. Want

iedereen kan moederen en iedereen moet bemoederd worden.

En als er

iets is het voorbij jaar gezien hebben, dan is het dat moederen een

ontzettend geïndividualiseerd gegeven is.

Zoals alles geïndividualiseerd is in deze samenleving.

Voor het eerst in tijden werd er het voorbije jaar

gevraagd om een spanning te doen voor het “wij”, een collectieve inspanning

voor onze collectieve gezondheid.

Wij zijn dat niet gewoon.We zijn gewoon van weggezet te worden als individuele

gezondheids-ondernemers.

Wij moeten onszelf via ons werk, via onze hobby’s steeds maar mentaal,

emotioneel, fysiek optimaliseren om steeds betere versies te worden van

onszelf,

om zo weinig mogelijk zorg nodig hebben, want God forbid dat je in een

hangmat zou liggen of zorg nodig hebben of iets zou kosten aan de

samenleving.

Ik denk dat we vandaag

heel duidelijk weten dat we allemaal afhankelijk zijn en dat zijn

dingen waar bijvoorbeeld disability activisten al jaren op hameren van: jullie zijn óók

allemaal afhankelijk. Maar je voelt langs alle kanten

aan dat eens “het rijk

vrijheid” aangebroken is, dat allemaal weer onder de mat geschoven zal worden

en ik denk dat het zo fundamenteel is dat we dat weigeren te doen.

Ik heb het nog al eens gezegd denk ik. Er wordt altijd maar gesproken over het “nieuwe normaal”,

maar in termen van moeder was het voorbije jaar het oude normaal op speed.

Meer dan ooit hebben mensen zich moederziel alleen gevoeld, meer dan

ooit

is moederen ontzettend geïndividualiseerd gebeuren. En daar wordt een 

empowerend sausje worden over gegoten:”Doe je ding”, “you do you”, maar daardoor klinkt

onhoorbaar, maar oorverdovend: trekt uwe plan.

We hebben dat denk ik nooit zo stevig gevoeld als tijdens de vorige lockdown -as we speak- een jaar

geleden.

Toen er moest gepreteached worden en voor kinderen gezorgd en tegelijkertijd “serieus”

gewerkt worden, van thuis uit of buitenshuis. Je moest je plan maar trekken. En dus heel dat beleid dat zo gericht was op gezinnen,

ondersteunde gezinnen niet om dat te doen en we weten ondertussen uit

onderzoeken

dat vooral de moeder zijn die hun carrière aan de kant geschoven om hebben

dan die onmisbare arbeid te doen voor de kinderen. De

verantwoordelijkheden van het moederschap.

 zijn gigantisch.Je wordt verondersteld om gezonde, onafhankelijke goed 

functionerende individuen klaarte stomen en die verantwoordelijkheid rust quasi volledig quasi op

individuele schouders. Ouders van  kinderen met een handicap die witte

ontzettend goed dat je er eigenlijk vanaf dag één alleen voor staat

in.

Het is zo geprivatiseerd.

Het plezier dat je erin kan vinden.

De vervulling, het succes, de empowerment, maar dus ook de mislukking en de

schuld. Want altijd moeilijk gaat,

dan zit het probleem in u. En zo

worden we uit elkaar gespeeld tot eenzame bubbels waarin iedereen persoonlijk het haar zit uit

te trekken over hoe we tekort komen, dag en nacht. Maar niet

getreurd!

De oplossing ziet ook in u! En dus het internet stond vorig jaar, nog meer dan

anders, vol met allerlei coping tips. Dat is altijd zo, je vindt   ontzettend veel “mom hacks” op het internet,

maar in 2020 zijn we daar nog een niveau hoger geschakeld. En al die hacks proberen ons te

leren omgaan met het onmogelijke.

Ik weet, ik sta daar ook niet boven. Ik heb er heel wat geconsumeerd  om te proberen inderdaad een weg te vinden.  

Wie de

tijd heeft,  die kan ze dan lezen en wie nog meer tijd heeft, die kan proberen ze te

implementeren.

We hebben een jaar lang en empowerende artikels zien passeren en memes

over hoe je tegelijkertijd dankbaar moet zijn en weerbaar moet zijn en moet “copen” en

heel vaak is

de onderliggende boodschap -vond ik- heel paradoxaal:

je moet eerst aan jezelf werken.

Je moet eerst jezelf graag zien.

Je moet eerst aan zelfzorg doenn uw eigen demonen aanpakken, uw innerlijke kind helen, zorgen dat je niet te

perfectionistisch bent,

dat je het kan loslaten,

laat het los, laat het los, ademen, stretchen, goed eten, niet zeuren, doorgaan, 

want er zijn sowieso mensen die het moeilijker hebben dan jij, zeker het voorbije jaar. Keep calm, carry on. Want niks heeft zin als je

niet eerst jezelf de moeite waard vindt en zelf graag ziet en uw grenzen

bewaakt. Nu ontzettend veel van die tips zijn.

heel common sense en

zinvol, waar wil ik absoluut niet op afdingen, maar

ik heb het gevoel dat de zaken hier wek behoorlijk worden omgedraaid, want

er zijn niet genoeg hacks op de wereld of webinars of coaches die de

onmogelijkheid kunnen bezweren.

Je mag de meest perfect gehackte, gecoachte, zichzelf adorerende moeder zijn,

er wordt nog altijd onmogelijke gevraagd van iedereen.

Er wordt gevraagd om “productief” en “onproductief” werk 24 uur op 24 te

combineren alsof.je eindeloze resources hebt, alsof je maar kan tappen

uit uw moederliefde en uw natuurlijk talent alles te combineren tot in het

oneindige. Dat is ongevaar wat we van de planeet verwachten, van “moeder” aarde, van wie we

ook oneindig veel resources kunnen aftappen, alsof er dan  ook nooit iets

kan misgaan. En het misgaat,

dan moet JIJ ervoor zorgen dat je toch ergens nog meer energie vindt.

Alsof wij alleen onze kinderen maken.

Alsof kinderen alleen gemaakt worden door hun ouders. Alsof

“succesvolle” kinderen, kinderen die gelukkig zijn maar laat ons niet zeveren: alsof

kinderen grootbrengen in waardigheid niet even goed afhangt van in een deftig huis wonen, deftige

behuizing,van ouders die niet moet krabben elke maand, alsof dat ook niet

afhangt van gezonde lucht kunnen inademen en niet zoals in Brussel via de

placenta en de navelstreng

de luchtvervuiling al binnenkrijgen. Alsof dat ook niet te maken heeft met

de aanwezigheid van groen waar dat je niet weggejaagd, omdat je 16

bent en er uitziet zoals je eruit ziet, alsof het niet maken heeft met

bibliotheken waar plek is, alsof het niet te maken heeft me niet op te moeten groeien in

de woonblokken waar het niet veilig is.

Alsof moeders alleen hun kinderen maken. Alsof het ook alleen maar hun

probleem is, want je moet niet zeuren: jij hebt die kinderen.

gewild, dus nu doe je er maar mee verder, alsof het een soort woensdagnamiddag-hobby is die je beu geworden bent maar waarover je nu

niet moet zeuren. Anja Meulenbelt zei dat zo mooi vorig jaar tijdens de crisis: vde

mensen die de boel hier nu recht houden, die nu de ziekenhuizen rechthouden, zijn

andermans kinderen.

Dat zijn de kinderen van een ander. En dus die kinderen die wij nu

grootbrengen,

die houden de samenleving vanmorgen recht. We moeten af van die

volstrekte fantasie dat we niet fundamenteel afhankelijk zijn van

elkaar.Dat het ieder zijn eigen probleem is om zijn hun kinderen groot te brengen. Het zijn niet uw kinderen.

Die zijn niet van u. Die zijn van zichzelf. En bovenal van ons allemaal.

Dat is wat een mens een mens maakt. We kunnen dat proberen negeren, maar ik hoop dat 

we na 2220 weten wat een onzin dat is.

En dus laat ons proberen zoeken naar een New Deal voor Moeders,  laat ons

zoeken meer verbeelding of een interessantere taal om te

spreken over wat moederen is. Laat ons de oplossing niet zoeken in nog meer

versplintering van de zorg, zodat carrière moeders nog meer taken

kunnen naar beneden duwen naar huishoudhulpen en poetshulpen

deliveroo-mensen en onderbetaalde kindercrèches, want al dat werk

gebeurt in slechte statuten en al die mensen moeten s’avonds ook nog

naar huis om voor de kinderen te gaan zorgen.

Het valt niet genoeg te benadrukken.

De mensen van de crèche,

de mensen die uw huis komen poetsen. Al die mensen die dat ideaal

laten draaien van het bourgeois kerngezin, dat zijn uw fundamentele collega’s, die houden

de boel mee recht. Dus hoe kunnen we zorgwerk naar boven heffen?

Hoe kunnen we creatiever denken over moederen?

Hoe kunnen we een taal geven aan wat bijvoorbeeld die scholen en die

crèches doen, die een heel jaar moesten blijven draaien omdat met het nodig dat

die kinderen zoet gehouden werden, 

tot moeder weer thuis.

kwam van haar werk of vader. Wat zij doen is meer dan kinderen zoet houden of laten “excelleren”. Wat zij doen is moederwerk. Kinderen, mensen

grootbrengen.

Leven maken.

Moederwerk is werk en is het meer dan werk.

Het maakt leven, moederen is leven maken.

Iedereen die moedert, maakt leven. Mensen die moederen, ik doe er mijn 

hoed voor af. Mogen zij bemoederd worden.

Ik draag dit op aan mijn voormoeders.

Mijn betovergrootmoeders (waar ik nog een foto en een voornaam van gevonden heb).

mijn overgrootmoeders

Mijn oma

mijn meme

Mijn mama

en alle mensen die over mij gemoederd hebben, die mijn liefkes waren of mijn geschiedenisjuf of mijn vriendinnen en mijn vrienden die dat nog altijd doen.

Laat het ons er alstublieft nog heel vaak over hebben.

Een fijne Moederdag!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s